Solo Duiker

zaterdag 18 maart was de dag dat ik voor het eerst in jaren weer eens een duikcursus heb gevolgd. Na het lezen van een stukje over soloduiken door Alex Tattersall  in UwP magazine nr. 61 (een gratis online onderwaterfotografie blad (www.uwpmag.com))  vond ik als onderwaterfotograaf dat het eigenlijk wel eens tijd werd om me er verder in te verdiepen. Zoals iedereen die hier regelmatig een stukje leest waarschijnlijk wel weet, duik ik meestal (of eigenlijk altijd) met mijn camera. Het gebeurt ook wel eens dat ik al dan niet gepland mijn buddy verlies, en afgelopen vakantie in Bonaire ben ik zelfs bewust alleen weg geweest om aan de hectiek van het duikcentrum te ontsnappen.

Ongeveer een jaar geleden liep ik, tijdens een clubavond van Stella Maris, William Reijnders tegen het lijf. Hij en Marco de Wit hebben afgelopen jaar in het kader van het 4 ster brevet een aantal NOB Specialisaties gedaan bij Ferry van Dorst en ze wilde zich verder verdiepen in technisch duiken. Solo duiken was een van die Specialisaties die William wel wilde doen, maar Marco niet. William plaatste een berichtje op Facebook ten aanzien van de specialisatie Solo duiken, of, zoals het bij IANTD heet: Self Sufficiant Diver. Omdat er niet heel erg veel response op kwam heb ik op de club nog wat mensen gepolst en uiteindelijk wilde ook Pieter Balt Linders wel mee. Zaterdag 18 mei was de dag dat het moest gebeuren. We kregen vooraf van Ferry een boek toegestuurd en per mail wat aanvullende documenten en links naar video’s op youtube. De cursus vond plaats bij De Kabbelaar in Scharendijke  en startte om 9 uur. Eerst een paar uur theorie en dan dive dive dive. Een week voor dat het zover is krijgt Pieter-Balt een zware ontsteking en hij kan dus niet mee doen. Jammer, want het was leuker geweest met z’n drieën. William haalt mij om 7:40 uur op en samen rijden we naar Scharendijke....

Theorie
Het thema in deze cursus is zelfredzaamheid. Self Sufficiant Diver vergt een bepaalde focus en attitude ten aanzien van de duiksport. Niet iedereen  kan die focus en attitude rond duiken opbrengen en de Specialisatie is dus zeker niet geschikt voor iedereen. Officieel is het ingangsniveau bij IANTD niet heel erg hoog; Advanced Openwater Diver (2 ster) met minimaal 25 duiken. Bij andere Tec duik instituten ligt het ingangsniveau op 3 ster en meer dan 100 duiken. Die laatste vind ik voor de Nederlandse situatie wat realistischer, maar het is een beetje afhankelijk wat je vooropleiding is geweest. Wanneer je bijvoorbeeld bij GUE de cursussen Fundamentals 1 en 2 hebt doorlopen ben je zeker op het vereiste niveau. Maar voor de opleidingen van PADI en de NOB zeker nog niet. De theorie in de cursus is op een technische duikcursus gestoeld. Zaken als dubbelsets, manifold, stages, reels, spools, ballon, rule of thirds, Decompressie, frogkick, s-drill en v-drill dienen bekende kost te zijn. De duikplanning vormt een wezenlijk onderdeel van de cursus en binnen dat duikplan neemt het lucht scenario een hele prominente plaats in. Iedereen kent natuurlijk de 50 bar regel wel, en een enkeling heeft wel eens gehoord van de rule of thirds (niet fotografie gerelateerd waar eigenlijk rule of Phi wordt bedoeld). Waar het in deze cursus eigenlijk om gaat is de gedachte achter al deze regels en procedure. Leren begrijpen waarom deze regels en procedures zo bedacht zijn en waar ze vandaan komen. De basis voor alle luchtberekeningen vormt de theorie die ook wel Rock Bottom (stenen bodem; “men kan niet dieper!") wordt genoemd. Deze theorie gaat altijd uit van worst-case; wat is het ergste dat mis kan gaan, en wat is het meest ongunstigste moment; in dit geval dus het kwijtraken van de lucht voorraad op het verste en diepste punt in de duik; rock bottom! Uit de grotduik- en de sidemountwereld (duiken met gescheiden flessen aan de zijkant in plaats van op de rug)  komt de laatste jaren steeds meer de rule of quarts doordringen. Hierbij bestaat de luchtvoorraad uit minimaal 2 gescheiden voorraden en wordt het keerpunt van de duik bereikt bij verbruik van ¼ van de totale voorraad. Bij gebruik van een dubbelset staat dus de manifold afsluiter dicht, en ademt men op de heenweg uit de primaire automaat. Bij het bereiken van de halve druk in die primaire fles keert men om en wissel naar de secundaire automaat zodat nu de tweede fles wordt aangesproken. Als het goed is komt men boven met in elke fles nog de halve druk. Het voordeel van deze techniek is dat men in geval dat een fles uitvalt (defect aan automaat of kraan) altijd beschikt over een noodvoorraad die groot genoeg is om naar de oppervlakte terug te komen. In een sidemount cursus leer je overigens om veel vaker te wisselen van automaat zodat de luchtvoorraad in de flessen altijd zoveel mogelijk in balans is, maar dat ter zijde

De cursus is verder doorspekt met veiligheidsissues en zet je steeds opnieuw aan het denken. Decompressieduiken zijn uit den boze, Nitrox boven de 40% ook, en er worden ook geen duiken in sterk stromend water gemaakt. Alles dat risico verhogend is moet bij soloduiken worden vermeden. Tijdens de cursus wordt ook theorie achter Nitrox duiken gegeven en ook een uitgebreide medische verhandeling. Wat betreft de configuratie geld vooral dat je moet zoeken naar een oplossing die voor jou werkt, bij een risico dat jij wilt nemen voor een duik die jij gaat maken. Het is een beetje onzinnig om regeltjes en procedures aan te leren voor duiken die je toch nooit maakt. Het belangrijkste is eigenlijk dat je je niet laat leiden door de grote massa en altijd blijft nadenken en discussiëren met andere duikers van het zelfde of hoger niveau om jou vaardigheden en ideeën te verbeteren en aan te scherpen

Praktijk

De praktische kant van deze cursus is gericht op inzicht in duiktechnieken en vaardigheden die verder gaan dan de opleiding zoals we gewend zijn van de NOB. Alleen de specialisaties Decompressieduiken en Gevorderd Nitrox van de NOB komen in de buurt van deze bijzondere specialisatie. Veel onderdelen van de duikuitrusting moeten dubbel worden meegenomen. Maar kunnen ook worden afgestemd op de te maken duik. Hier komt wederom de planning om de hoek kijken. Zaken die in ieder geval dubbel moeten zijn: Luchtvoorraad, automaten, meters, mes/schaar, trimvolume(vest en droogpak of een vest met een dubbele luchtzak en twee inflaters), duiklamp, en het masker. Daarnaast wordt voorafgaand aan iedere duik een S-drill gedaan. Alle vitale onderdelen worden benoemd en gecheckt. Ferry heeft voor de S-drill een ezelsbrugje bedacht dat er keer op keer wordt ingestampt: 3xL, 4xM, BCD; Lucht, Licht, Lijn, Masker, reserveMasker, Meters, Mes, Bubbels, Communicatie, Duikplan. We maken deze dag 3 duiken. Voor de lunch 2 duiken en na de lunch 1 duik, alles zonder buddy of instructeur. Als we op de steiger aankomen is het druk, erg druk zelfs en er liggen veel duikers rond de boei van het 9 meter plateau. Het zicht onderwater is niet veel meer dan 50 cm, en soms zelfs 0 cm.

De twee duiken voor de lunch zijn korte duiken en hierin worden vooral de skills geoefend. De oefeningen worden op het leitje geschreven zodat we ze niet vergeten. <br />De eerste duik (duik 905): Op het kompas 50 meter onderwater naar het plateau op 9 meter. Daar wacht Leonieke die de skills afneemt; frogkick, masker wisselen, en een opstijging met ballon en twee stops  van 2 minuten op 6 en 3 meter. De duiktijd deze duik was 20 minuten en de maximale diepte 9,5 meter

De tweede duik (duik 906) doen we hier gelijk achter aan en lijkt veel op de eerste: op het Kompas naar het plateau met Leonieke, daar kranen draaien (eerst primaire kraan dicht, wissel automaat, dan primaire kraan open, manifold open, secundaire kraan dicht, wissel naar primaire automaat, secundaire kraan open, manifold dicht), na deze oefening solo door naar een diepte van minimaal 15 meter waar het zicht gelukkig wat opklaart ik zwem door naar 17 meter en ik geniet van de omgeving. Het sediment op de blokken valt hier mee en ze zijn al weer mooi begroeid met zakpijpen en anemonen. Na 10 minuten op deze diepte zwem ik terug naar de trap. De duiktijd deze duik was 25 minuten en de diepte maximaal dus 17,1 meter

De derde duik (duik 907) is een lange. Omdat het kranen draaien niet helemaal lekker gaat, oefenen we dat nog een keer, de diepte is echter te gering waardoor er te weinig lucht in mijn pak zit en het te strak zit om overal goed bij te kunnen. Na deze tweede mislukte poging volgt een tocht onder water op het kompas naar het wrak van de Zeehond. Er zitten twee naambordjes op het wrak en die moeten we lezen en onthouden om te bewijzen dat we het wrak ook echt gezien hebben. Het tweede doel van deze duik is om ook werkelijk 45 minuten onder te zijn. Kompas is altijd al een sterk punt van me geweest en ik zwem recht op het wrak aan. Over een afstand van ruim 150 meter is dat best een prestatie al zeg ik het zelf. Als ik op mijn klok kijk ben ik net 4 minuten onderweg geweest. Na twee rondjes rond het wrak heb ik het wel gezien, en ik doe een nieuwe poging kranen draaien. Omdat er nu wat meer lucht in mijn pak zit kom ik overal wat beter bij. Helemaal vanzelf gaat het nog niet, maar met wat oefening moet het wel gaan lukken denk ik. Net als ik klaar ben kom ik William tegen. Die heeft het zich gemakkelijk gemaakt en is langs de boei naar het wrak gezwommen. Zo ook Frank, de derde cursist. Omdat het idee van deze duik “solo” is besluit ik langzaam terug te zwemmen en een stop te maken op de Reefballs. Die beginnen weer aardig begroeid te raken en liggen er mooi bij. De Noordzeekrabben zijn echt enorm hier. Na 35 minuten zwem ik op mijn gemak verder en kom op precies 45 minuten recht onder de trap boven, de maximale diepte deze duik was 9,8 meter. O ja, de naambordjes op het wrak waren Zeehond, en Vlissingen.

Onder het genot van een drankje doen we een evaluatie van de dag en krijgen we van Ferry het goede nieuws dat we allemaal zijn geslaagd. Moe maar voldaan van de intensieve dag rijden we terug naar huis. De cursus geeft echt een verrijking aan kennis en inzicht en persoonlijk vind ik het min of meer verplichte kost voor instructeurs en fotografen die wel eens alleen in het water liggen. Het is echter een technische cursus en dat moet je wel liggen, zoals gezegd, niet een cursus voor iedereen dus!

De volgende cursus die op de rol staat is Advanced Recreational Trimix in augustus of september, om wellicht in de toekomst Normoxic of Full Trimix te kunnen doen. Met Adv.Rec. Trimix mogen trimix duiken worden gemaakt naar een diepte van maximaal 48 meter. Het uiteindelijke doel zijn de wrakken in Zuid-Frankrijk en Italië, maar daarvoor is door de diepe ligging eigenlijk een Normoxic brevet voor nodig.